Marc Sterken

exclusieve en ambachtelijke werkwijze

Kunstrestauratie

Een kunstwerk met liefde en vakmanschap gemaakt, verdient een gelijkaardige aanpak bij de restauratie. Kunstrestauratie-atelier Galatea garandeert een professionele werkwijze bij de restauratie.

Restauratie van papier, etsen, gravures, litho's & tekeningen

Meerdere factoren kunnen leiden tot degradatie en verval van papier: slechte bewaaromstandigheden, onstabiele producten in het papier en vooral inlijstingen van slechte kwaliteit, kunnen uw waardevol werk verknoeien.

Kunstrestauratie-atelier Galatea garandeert een professionele werkwijze bij de restauratie en conservatie van elke vorm van papier: etsen, gravures, litho's, landkaarten, pastels, tekeningen & aquarellen, brieven, akten en boeken.

Oorzaken van verval van papier

Er zijn talrijke redenen waardoor papier kan aangetast worden en zelfs uit elkaar kan vallen. De belangrijkste oorzaken zijn zuren en water. Verder spelen oxidatie, fotochemische aantasting, biologische factoren en verwaarlozing of onoordeelkundige behandeling een rol.

lees meer...

Zuren

Water en zuren tasten uw papier het ergst aan. Het kan bros worden en zelfs uit elkaar vallen. Zuren komen in papier vanuit de omgeving, of vanuit stoffen waarmee het werd gemaakt. In de tweede helft van de 19de eeuw werd meer en meer houtpulp gebruikt voor de aanmaak van papier. Het daarin aanwezige lignine is een grote bron van zuur. Historische papieren waren vervaardigd uit zuivere grondstoffen en hadden weinig of geen schadelijke toevoegsels, zoals colofonium of aluin. Daarom zijn ze meer ouderdomsbestendig. Alleen externe factoren zoals onoordeelkundige inlijstingen zorgen dan voor verzuring.

Oxidatie

Zuurstof kan chemisch inwerken en veroorzaakt oxidatie. Wanneer die oxidatie sterke vormen aanneemt en wordt versneld door licht, sporen, metaal en lignine kan dat leiden tot de breuk van de celluloseketen, wat resulteert in vergeling en verzuring.

Fotochemische aantasting

UV-straling wordt geabsorbeerd door papier en IR-straling zet zich om in warmte, waardoor de chemische reactie die leidt tot verzuring versneld wordt.

Water

Condensatie kan ontstaan wanneer papier van een koude naar een warme ruimte wordt gebracht. De watermoleculen zullen zich tussen de celluloseketen "wringen" en het papier doen zwellen. Schade ontstaat vaak doordat papier ingelijst achter glas opgehangen is aan een koude (buiten)muur. Het microklimaat dat gevormd wordt en de aanwezigheid van water zorgen voor een ideale voedingsboden voor schimmels en bacteriën.

Biologische factoren

Micro-organismen nemen graag hun intrek in papier, dankzij de aanwezigheid van suikers. De enzymen die afgescheiden worden tasten het papier aan. Het mycelium van schimmels is niet te zien door de diepe nesteling in het substraat. Deze sporen vermenigvuldigen zich zelfs bij de minste beweging en ontwikkelen nieuwe schimmelkolonies en infecties.

Insecten

Insecten beperken zich zelden tot 1 document, doch beschadigen vaak stapels of verzamelingen. Zilvervisjes, boekenluizen, stofluizen, boekenworm, vliegen en museumkever, zorgen voor behoorlijk wat schade.

De mens

In de eerste plaats hebben we het hier over verwaarlozing en onachtzaamheid (zoals vochtige kelders, hete zolders, stookruimten en brandschade) en het doelbewust schade berokkenen.
Maar ook onoordeelkundige behandeling speelt een belangrijke rol. Zelden zijn prenten, waardevolle documenten en kunstwerken correct ingelijst. Bij de meeste inlijstingen heeft men zich geconcentreerd op het esthetisch aspect. De binnenzijde van een inlijsting is echter van cruciaal belang. Het gebruik van zeer zuur karton, volvlakkige verlijming, kleefbanden, en andere slechte materialen kunnen van uw kunstwerk een puinhoop maken.

De restauratie van papier: oplossingen

Voor alle problemen bestaan echter oplossingen, waardoor het werk bijna in zijn oorspronkelijk staat kan worden hersteld. In de eerste plaats gaat het hier over ontzuren en het verwijderen van schimmels. Ook kunnen scheuren hersteld worden, vlekken en waterranden verwijderd en ontbrekende stukken toegevoegd. Verder kan papier gebleekt en verstevigd worden.

lees meer...

Ontzuren & ontschimmelen

Via chemische weg kunnen we ervoor zorgen dat uw werken ontzuurd worden en kan een buffer woren ingebouwd om verdere verzuring tegen te houden. Alvorens aan de ontzuring te beginnen worden alle schimmels gedood

Herstellen van scheuren

Mechanische overbelasting zorgt vaak voor scheuren. In bros papier ontstaat meestal een breuk. Glasbreuk kan zorgen dat scheuren ontstaan door snijden. Al deze scheuren kunnen gelast worden, in sommige gevallen zelfs onzichtbaar.

Verwijderen van vlekken en waterranden.

Prenten met vlekken verliezen veel van hun schoonheid, omdat de aandacht van de toeschouwer eerder naar de vlekken dan naar de afbeelding gaat. Koffie, inkt, beduiming en nog zoveel meer kunnen een prent flink van haar luister beroven. Via chemische weg en droge reinigingsmethoden kunnen we veel leed verzachten of oplossen.

Ontbrekende stukken restaureren

Ontbrekende stukken kunnen via aanvezelen en inlassen gerestaureerd worden. Zelfs een nieuwe boord, om het werk terug volledig te kunnen inlijsten, kan vervaardigd worden. Wij maken dan zoveel mogelijk gebruik van vezels uit de desbetreffend tijd.

Bleken

Bruine en/of gele vlekken, totale verbruining van het papier, schimmelstammen die verkleuring veroorzaken, ijzerpartikeltjes die roestvlekken geven, paarsbruine vlekken ontstaan uit mangaan, verkleuring door indringen van voedingstoffen, enz., kunnen uw papier onleesbaar maken. Door bleektechnieken kunnen we dit euvel herstellen of verminderen. Het is echter een chemisch irreversibel proces dat alleen toegepast wordt als de essentie van het papier te sterk is aangetast.

Verstevigen

Door wassen wordt papier door de herschikking van de fibrillen al versterkt. Papier kan ten gevolge van allerlei toestanden echter zeer verzwakt zijn: sterk zonlicht, langdurige bevochtiging, enz., kunnen ertoe leiden dat verstevigen door doubleren noodzakelijk wordt. Doubleren is een drastische ingreep die we alleen toepassen als geen enkel ander redmiddel van toepassing is.

Losmaken van allerlei schadelijke toevoegsels

Zelfklevende tapes, zure lijmen, enz., kunnen vakkundig verwijderd worden.

En Tenslotte... Wanneer uw kunstwerk of waardevol document terug in goede staat is, kunnen wij overgaan tot de juiste verpakking. Wij kunnen voor u een archiefdoos maken van het juiste materiaal of we kunnen inlijsten.

Restauratie van schilderijen

We onderscheiden 2 groepen van schilderijrestauraties. Enerzijds schilderijen op geweven dragers en anderzijds op andere dragers, waaronder: houten panelen, koper, glas en papier.

Materialen zijn velerlei en sterk geëvolueerd met de tijd en de technische vaardigheden van de schilders. Men onderscheidt 2 soorten schilderijrestauraties. Enerzijds schilderijen op geweven dragers en anderzijds op andere dragers, waaronder: houten panelen, koper, glas en papier. Hieronder enkele voorbeelden.

Schilderijen op geweven drager

Daaronder verstaan we voornamelijk jute, katoen en vooral linnen als drager voor de picturale lagen. Van slechts een klein gedeelte van de oude schilderijen is het doek nog in zijn oorspronkelijke staat. Eén van de behandelingen was en is nog steeds het bedoeken of herbedoeken; waarbij tegen het oude doek een nieuw doek wordt gekleefd.

lees meer...

Een nieuw schildersdoek is immers niet meteen de ideale ondergrond om verf te hechten, daarom wordt het voorbehandeld. Enkele van de voorbehandelingen zijn het ontdoen van de inwendige spanningen van het nieuwe doek met een hechtingsverbeterend product, en het voorzien van een grondering.

Gebreken aan de geweven drager kunnen zijn:

  • Schade door verkleiningen of door verzwakking van de drager.
  • Verzwakkingen en vervormingen die het dragerweefsel 'verouderen'.
  • Een veel voorkomende verzwakking van het doek is het totaal verlies aan spanning waardoor het doek fladdert en los in het spieraam gaat hangen.

Soorten schade:

  • Verzwakking t.g.v. mechanische invloeden,waaronder stootschade.
  • Biologische schade, waaronder de aantasting door schimmels. Elke vorm van schimmel moet onmiddellijk bestreden worden.

Herstellen van gebreken aan de drager:

  • Dichten van scheuren in het doek.
  • Aanbrengen van een randversteviging of "strip-lining".
  • Verwijderen van oude herstellingen of aangekleefde delen.
  • Vlakken van vervormde doeken.

Onderzoeksrapport

Alvorens een of andere restauratieve ingreep te starten, wordt een deskundig onderzoeksrapport opgesteld i.v.m.:

  • het verfsysteem: olieverf, temperaverf, lijmverf, dispertieverf, acrylverf enz...
  • de aard van de grondering: oliegrondering, lijm-krijt grondering, half-olie/half-lijmgrondering
  • de aard van de vernis: natuurharsvernis, kunstharsvernis, de aanwezigheid van was, eiwitvernissen of lijmvernis
  • omvang van de overschilderingen en de verfsamenstelling van die overschilderingen

Schilderijen op houten- en/of metalen dragers

De 16de en 17de eeuw kenmerkt zich door schilderingen op houten panelen en in mindere mate op koperen platen. Een revival van deze technieken ontstond in de 19de eeuw. Een diepgaand inzicht in de eigenschappen van deze dragers helpt ons de schade aan deze schilderijen te herstellen. Deze werken zijn vaak van aanzienlijk belang zodat vooral de fixatie-en retoucheertechnieken verder verfijnd moeten worden.

lees meer...

Toegepaste technieken:

  • Lijmen van breuken
  • Vastleggen van de verf na opstuwingen van verfschilfers, tengevolge de uitzetting van bv. het houten paneel
  • Verwijderen van oude herstellingen of aangekleefde delen
  • Retoucheermethodes:
    • de illusionistische retoucheer-methode: de lacunes of de storende "vlekken" worden zodanig beschilderd dat zij voor de toeschouwer optisch volledig verdwijnen
    • de neutrale retouche: "neutraal" omdat deze retouche een volledig eigen kleur heeft
    • Trattegio-of Reginato methode: deze vond haar oorsprong in de "fresco" techniek, waarbij evenwijdige lijntjes aangebracht worden in zuivere kleuren

Op vraag van de klant kunnen ook volgende wetenschappelijke onderzoeksmethodes gebruikt worden:

  • Ultravioletonderzoek
  • Infraroodspectrografie
  • Microscopisch onderzoek van vezels en verfschilferdoorsneden
  • Dendrochronologie of ouderdomsbepalingen van houtsoorten

Restauratie van inlijstingen

Lijstenmaker Marc Sterken wendt professionele inlijstingstechnieken aan om waardevolle werken te conserveren en aantrekkelijk te presenteren.

Omdat een inlijsting integraal deel kan uitmaken van een kunstwerk, heeft ze dikwijls ook nood aan onderhoud of restauratie. Lijsten kunnen broos worden, stof en atmosferische aantasting kunnen voor degradatie zorgen. Ophangingkabels kunnen roesten, vocht en warmte doen hun gewone werk.

Een gehele schoonmaakbeurt voor een lijst die reeds jaren aan de muur hangt is zeker geen luxe. Kapotte lijstdelen kunnen vervangen en /of hersteld worden. De patine wordt bijgewerkt, de ontbrekende stukken worden gevormd en bijgesneden. Soms is ook het opnieuw vergulden noodzakelijk.

 
 
 
 
 
 
 

Expertise

We zijn erkend door de expertiseassociatie "ARGUS", en daarom bevoegd in het onderzoek en de waardebepaling van kunstvoorwerpen.

De meerwaarde van professionele kunstrestauratie

Restauratie is een vak apart dat een uitgebreide kennis van materialen en techniek vraagt, het is een arbeidsintensief en ingewikkeld vak. Ten onrechte wordt echter gedacht dat restaureren extreem duur is. Dit hoeft niet, want conserveren is vaker de boodschap dan een beeld terugbrengen naar zijn oorspronkelijke toestand.

Een juiste diagnose stellen en internationaal aanvaarde deontologie toepassen, waardoor de authenticiteit van het voorwerp gegarandeerd blijft, staan centraal.

"Restaureren is met zorg bezig zijn met objecten die eerder door anderen zijn gemaakt, omdat men daarin waarden - van welke aard dan ook - onderkent, die men de moeite waard vindt om aan de volgende generatie door te geven."

Als erkend deskundige van expertiseassociatie "ARGUS" (www.argus-art-experts.be) en lid van "FEBEX" (Federatie van Belgische Expertenverenigingen) is Marc Sterken bevoegd in het onderzoek en de waardebepaling van kunstvoorwerpen. Specialisatie: kunst op papieren dragers.

Privé-personen, banken, verzekeringen, notarissen, enz., kunnen rekenen op een onpartijdige service. Bijstand wordt verleend bij nalatenschap, brand, diefstal, overstroming, inventaris, catalogus, enz. U kan geadviseerd worden om eventuele schadebeperkende maatregelen te nemen.

Als verzekerde kan U vooraf getaxeerd worden, waardoor bij eventuele schade de getaxeerde bedragen uitgekeerd worden. Bij getaxeerde polissen gaat de afhandeling sneller. De verzekerde dient meestal zijn schade aan te tonen. Voortaxatie kan dus heel wat problemen voorkomen.